Je krijgt een berichtje met de vraag of je ergens bij kunt helpen. Eigenlijk zit je week al vol, maar voordat je daar goed over hebt nagedacht, heb je alweer ‘ja hoor!’ teruggestuurd. Even later baal je van jezelf. Waarom doe je dit toch steeds, terwijl je je nog zo had voorgenomen om meer rekening te houden met je eigen grenzen? Na het lezen van dit artikel weet jij hoe dat zit. De belangrijkste vraag hierbij is namelijk: ‘Wat is NLP en hoe zet ik het voortaan gunstig in?’
Misschien herken je het ook op andere momenten. Je maakt een fout en denkt meteen dat je iets niet kunt. Iemand reageert kortaf en jij vraagt je af wat je verkeerd hebt gedaan. Of je hebt eindelijk een avond voor jezelf, maar vindt dat je eerst nog van alles moet afmaken voordat je mag gaan zitten.
Bij persoonlijke ontwikkeling kom je dan al snel de term NLP tegen. Maar wat is NLP precies, wat doe je ermee en hoe kijk je er met een beetje gezond verstand naar? In deze blog leg ik het je uit, met voorbeelden die je waarschijnlijk dichter bij huis brengen dan de naam doet vermoeden.
Wat is NLP en wat betekent het?
NLP staat voor neurolinguïstisch programmeren. Het is een verzameling ideeën en oefeningen rond communicatie, gedachten en gedrag, die wordt gebruikt binnen coaching en persoonlijke ontwikkeling. De aandacht gaat onder meer naar hoe je situaties interpreteert, welke woorden je gebruikt en welke reacties je steeds herhaalt. In dit artikel gaat NLP over persoonlijke ontwikkeling, niet over natural language processing, de gelijknamige term uit de wereld van kunstmatige intelligentie.
Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar denk eens aan de zin: ‘Ik kan gewoon geen grenzen stellen.’ Daarmee beschrijf je jezelf alsof het voor altijd vaststaat. Vergelijk dat met: ‘Ik vind het lastig om nee te zeggen wanneer ik bang ben dat iemand teleurgesteld raakt.’ De tweede zin maakt veel concreter waar je tegenaan loopt. Je kunt vervolgens onderzoeken wat je in zo’n situatie nodig hebt.
Binnen NLP kom je dit soort aandacht voor taal en betekenis regelmatig tegen. Dat maakt NLP overigens nog geen bewezen methode om je brein opnieuw te programmeren. De naam klinkt technisch, maar je kunt hem beter zien als de benaming van een aanpak dan als een letterlijke beschrijving van wat er in je hersenen gebeurt.
Waarom spreekt NLP mensen aan?
Misschien weet je best wat je anders zou willen doen. Je wilt eerder je grens aangeven, minder streng zijn voor jezelf of duidelijker vertellen wat je nodig hebt. Toch val je op een drukke dag terug in wat je gewend bent. Alleen weten dat iets anders kan, betekent blijkbaar nog niet dat je het op zo’n moment ook doet.
NLP wordt aangeboden als een manier om met zulke patronen te oefenen. Bijvoorbeeld door een terugkerende gedachte te onderzoeken, vanuit een ander perspectief naar een gesprek te kijken of een wens concreter te maken. Sommige mensen vinden die oefeningen prettig. Of jij er iets aan hebt, ontdek je door kritisch te kijken naar wat een oefening je daadwerkelijk brengt.
Je hoeft daarvoor niet meteen een opleiding te volgen. Als je nieuwsgierig bent, kun je hier gratis kennismaken met NLP via Het NLP College. Op hun website bieden ze een gratis introductievideo aan, gevolgd door NLP-momentjes per e-mail. Je meldt je dus ook aan voor verdere mails.
NLP-oefeningen voor beginners: drie voorbeelden uit het dagelijks leven
1. De woorden die je over jezelf gebruikt
‘Ik doe het ook nooit goed.’ Het is zo’n zin die je misschien gedachteloos tegen jezelf zegt wanneer een dag anders loopt dan gehoopt. Je was ongeduldig tegen je kind, vergat een afspraak of kreeg iets op je werk niet af. Voor je het weet, is één lastig moment veranderd in een oordeel over wie jij bent.
Een vraag om dan bij stil te staan is: wat bedoel ik precies met ‘nooit’? Wat gebeurde er vandaag, en wat ging er daarnaast óók goed? Daarmee hoef je het vervelende moment niet weg te poetsen. Je maakt de beschrijving alleen eerlijker en specifieker. ‘Ik reageerde net kortaf en wil dat straks herstellen’ geeft je iets om te doen. ‘Ik ben een slechte moeder’ laat weinig ruimte over.
2. De betekenis die je aan een reactie geeft
Stel dat je partner weinig zegt wanneer je iets vertelt. Jij denkt dat hij niet geïnteresseerd is. Misschien klopt dat, maar misschien is hij moe, afgeleid of heeft hij niet begrepen dat je graag een reactie wilt. Zolang je het niet vraagt, blijft jouw verklaring een aanname.
Perspectiefwisseling komt veel terug in NLP. In dit voorbeeld kun je onderzoeken welke andere verklaringen mogelijk zijn en daarna vragen: ‘Je bent stil. Ben je met iets anders bezig, of weet je niet goed wat je moet zeggen?’ Dat garandeert geen fijn gesprek, maar je geeft de ander wel de kans om zelf te vertellen wat er speelt.
3. Een verlangen vertalen naar iets concreets
‘Ik wil meer rust’ kan voor jou heel duidelijk voelen, terwijl je nog niet weet wat je er morgen voor kunt veranderen. Bedoel je minder afspraken? Een eerlijkere verdeling thuis? Tijd zonder telefoon? Of wil je ophouden met ieder vrij moment vullen met klusjes?
Binnen NLP wordt onder andere gewerkt met het concreet maken van doelen. Voor jezelf kun je beginnen met de vraag: waaraan zou ik komende week merken dat er iets meer rust is? Misschien wil je op woensdag na het eten twintig minuten wandelen en spreek je met je partner af wie er dan thuis blijft. Zo wordt zichtbaar welke praktische verandering en steun nodig zijn.
Wat is herkaderen binnen NLP?
Een begrip dat je regelmatig tegenkomt, is herkaderen, ook wel reframing genoemd. Daarbij onderzoek je of je vanuit een ander gezichtspunt naar een situatie kunt kijken.
Neem het schuldgevoel nadat je een uitnodiging hebt afgeslagen. Je eerste gedachte is misschien dat je ongezellig bent of iemand teleurstelt. Een ander gezichtspunt is dat je eerlijk hebt aangegeven wat je aankunt, in plaats van toch te gaan en jezelf verder uit te putten.
Een ander perspectief hoeft de teleurstelling van die ander niet ongedaan te maken. Het helpt je hooguit om meer dan één kant te zien. Dat vind ik een belangrijk onderscheid: je hoeft een moeilijke situatie niet ineens positief te noemen. En als er werkelijk te veel van je wordt gevraagd, mag er ook iets veranderen aan de omstandigheden.
Is NLP wetenschappelijk bewezen?
Voor NLP als behandeling van gezondheidsklachten is de wetenschappelijke onderbouwing beperkt. Een systematische review uit 2012 vond weinig bewijs voor verbetering van gezondheidsuitkomsten. De onderzoekers benadrukten dat het aantal studies klein was en de kwaliteit beperkt. Dat is geen bewijs dat iedere oefening waardeloos is, maar het rechtvaardigt ook geen grote beloften over herstel.
Bovendien zijn vragen stellen, doelen verduidelijken en perspectieven onderzoeken niet exclusief van NLP. Dat je zo’n oefening zinvol vindt, bewijst dus niet automatisch de theorie erachter.
Ik zou NLP daarom benaderen als iets wat je kunt verkennen binnen persoonlijke ontwikkeling. Beloften dat je trauma, angst of depressie met een paar technieken kunt oplossen, vragen om terughoudendheid. Heb je klachten die je dagelijks leven belemmeren, bespreek die dan met je huisarts of een passende behandelaar.
Een eenvoudige NLP-oefening voor thuis
Schrijf eens een zin op die je regelmatig tegen jezelf zegt en waar je weinig mee verder komt. Bijvoorbeeld: ‘Ik moet altijd alles alleen doen.’ Vraag jezelf daarna wat je daar precies mee bedoelt. Welke taken draag je? Welke afspraken bestaan er? En aan wie zou je concreet iets kunnen vragen?
Misschien wordt de zin dan: ‘Ik houd thuis bijna alle afspraken bij en wil bespreken hoe we die verantwoordelijkheid verdelen.’ Daarmee is de verdeling nog niet veranderd, maar je hebt wel duidelijker waar het gesprek over mag gaan.
Kijk na afloop ook eerlijk of de oefening iets oplevert. Begrijp je beter wat je bedoelt? Kun je een volgende stap benoemen? Je hoeft een oefening niet waardevol te vinden omdat er een bekende methode bij wordt genoemd.
Verder oefenen met een doe-boek
Lees je graag met een pen erbij en vind je het fijn om iets uit te proberen? Dan kun je ook kijken naar het NLP Doe-Boek. Het NLP College beschrijft dit als een praktijkboek met 52 opdrachten om met NLP te oefenen in je dagelijks leven. Dat kan prettig zijn als je graag wat structuur hebt, in plaats van steeds losse artikelen te lezen. Je hoeft er geen wedstrijd van te maken. Eén oefening uitproberen en daarna terugkijken op wat je opviel, is een prima begin.
Misschien merk je tijdens het nadenken over je gewoontes dat je vooral wilt onderzoeken wat je zelf verlangt. Dan is het Manifestatie Doe-Boek een verwante titel om eens te bekijken. Het vertrekt vanuit manifesteren en de wet van aantrekking, en heeft daarmee een andere insteek dan NLP. Mijn uitnodiging zou zijn om je wensen als vertrekpunt te nemen voor concrete keuzes: wat wil je, wat ligt binnen jouw invloed en welke actie past daarbij? Een wens opschrijven geeft geen garantie dat die uitkomt. En wanneer iets moeilijks je overkomt, betekent dat niet dat je het met je gedachten hebt aangetrokken.
Veelgestelde vragen over NLP
Waar staat de afkorting NLP voor?
NLP staat voor neurolinguïstisch programmeren. Binnen persoonlijke ontwikkeling verwijst het naar ideeën en oefeningen over taal, interpretatie en gedrag. De naam betekent niet dat je in een NLP-training letterlijk leert hoe je hersenen geprogrammeerd worden. Wat wel leuk is – en waarmee je alvast kunt oefenen – is het NLP Coaches Spel waar ik eerder over schreef.
Wat is het verschil tussen NLP en manifesteren?
NLP richt zich op communicatie, denkpatronen en gedrag. Manifesteren wordt vaak verbonden aan het verwezenlijken van wensen en de wet van aantrekking. De twee kunnen elkaar in oefeningen rond doelen en visualisatie raken, maar het zijn geen synoniemen. Een doel opschrijven of visualiseren garandeert geen uitkomst.
Kun je NLP zelf leren?
Je kunt zelf kennismaken met NLP via uitleg, een introductievideo of een werkboek. Begin met een eenvoudige oefening en kijk wat je eraan hebt. Dat maakt je nog geen NLP-coach of behandelaar. Voor klachten die je dagelijks functioneren belemmeren is een zelfstudie geen vervanging voor passende zorg.
Gratis kennismaken met NLP?
Wil je na deze uitleg zelf wat verder kijken? Dan kun je de gratis kennismaking van Het NLP College bekijken. Begin klein en onderzoek of de manier van werken je aanspreekt. Je hoeft vooraf nog niet te weten of je je er verder in wilt verdiepen.
Voor mij begint persoonlijke ontwikkeling bij nieuwsgierigheid naar jezelf. Wat gebeurt er op zo’n moment dat je alweer ja zegt? Welke verwachting zit daarachter? En wat zou je de volgende keer willen uitspreken? Neem vooral de tijd om ook naar het antwoord te luisteren.
